Kolon ve Rektum Kanseri
Kolon ve rektum, sindirim sisteminin birer parçasıdır. Kalın bağırsak, ince bağırsaktan sonra gelen organdır. Kolorektal kanserler, kalın bağırsağın en iç tabakası olan mukoza tabakasında ortaya çıkar. Bu kanserin gelişme riski 50 yaşından sonra artar. Hem Türkiye'de hem de dünyada sindirim sisteminin en sık görülen kanseridir. Türkiye’de en sık görülen kanserler içinde erkelerde 4., kadınlarda 3. sıradadır. Kemoterapi ve cerrahi tedavilerin gelişmesi, medikal bilincin artması ve tarama programları ile kolorektal kansere bağlı ölümler oldukça azalmıştır.
- Kolon ve Rektum Kanseri Risk Faktörleri Nelerdir?
- Kolorektal Kanserin Belirtileri Nelerdir?
- Kolorektal Kanser Tanısı
- Kolonoskopi Nedir? Nasıl Yapılır?
- Kolon Kanseri Evreleme
- Kolon ve Rektum Kanserinin Cerrahi Tedavisi
- Kolon ve Rektum Kanserinde Takip
- Kolon ve Rektum Kanseri Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
- Kaynaklar
Kolon ve Rektum Kanseri Risk Faktörleri Nelerdir?
- Birinci derece akrabada kolorektal kanser bulunması
- Bazı genetik hastalıklar
- Herediter nonpolipozis kolorektal kanser (Lynch sendromu)
- Familial adenomatöz polipozis (FAP) koli sendromu
- Erkek cinsiyet
- Hayvansal yağ tüketmek. Lifli gıdalar bu etkiyi azaltır.
- Kırmızı et tüketimi
- Tütsülü gıdalar tüketmek
- Obezite
- Sık yumurta ve işlenmiş et (salam, sosis, sucuk vb) tüketimi.
- Alkol
- Sigara
- İnflamatuvar bağırsak hastalığı
Kolorektal Kanserin Belirtileri Nelerdir?
- Dışkılama alışkanlığında değişiklik
- Kanlı dışkılama
- Karın ağrısı
- Şişkinlik hissi
- Kilo kaybı ve iştahsızlık
Kalın bağırsağın sağ tarafını tutan kolon kanseri ile sol tarafını tutan kolon kanseri farklı belirtiler verebilir.
Evrelere göre uyarı işaretlerini kolon kanseri belirtileri yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.
Kolorektal Kanser Tanısı
Tanı rektal muayene, sonrasında kolonoskopi ve lezyondan yapılacak biyopsi ile konulur. Pozitron emisyon tomografisi (PET) Bilgisayarlı tomografi ve manyetik rezonans görüntüleme hastalığın yaygınlığını değerlendirmek (evresini anlamak) için tanıda yardımcıdır.
Kolonoskopi Nedir? Nasıl Yapılır?
Kolonoskopi; bir doktorun (Cerrah ya da Gastroenterolog), ucunda hafif ve küçük bir video kamera bulunan, yaklaşık parmak genişliğinde uzun, esnek bir tüp olan kolonoskopla kolon ve rektumun iç kısmına bakmak için kullandığı bir prosedürdür. Anüs yoluyla rektum ve kolona doğru ilerletilir. Gerekirse kolonoskoptan özel aletler geçirilerek biyopsi (örnekleme) yapılabilir veya polip gibi şüpheli görünen alanlar çıkarılabilir. Barsak içerisini tam olarak değerlendirmek için işlem öncesi gün sadece sıvı gıda alınması ve müshil olarak bilinen laksatif ilaçlar ile barsak içeriğinin olabildiğince temizlenmesi amaçlanır.
Kolonoskopi sırasında hastanın konforu için anestezik ilaçlar ile sedasyon sağlanır. İşlem ortalama 30 dk sürer. Sonrasında hastanın kendine gelmesini takiben taburcu edilebilir ancak anestezik ilaçların etkisinin sürebilmesi nedeniyle araç kullanma gibi normal gündelik aktiviteler tehlikeli olabileceğinden ertesi güne dek önerilmez.
Kolon Kanseri Evreleme
- Evre 1: Kanser, bağırsak duvarını tutmuştur. Ancak tüm bağırsak katlarına ulaşamamıştır.
- Evre 2: Kanser, tüm bağırsak katlarını tutmuştur.
- Evre 3: Kolondaki kanser metastaz yaparak bölgesel lenf bezlerine yayılmıştır.
- Evre 4: Kanser, karaciğer, karın zarı ve akciğer gibi uzak doku ve organlara yayılmıştır.
Kolon ve Rektum Kanserinin Cerrahi Tedavisi
Kalın bağırsağın hangi tarafının tutulduğuna göre cerrahi prensipler değişkenlik gösterir. Tamamının çıkarılması total kolektomi, bir yarımının çıkarılması hemikolektomi operasyonu olarak adlandırılır. Bütün kalın bağırsak ameliyatları hastalığın yaygınlığına ve konumuna bağlı olarak laparoskopik (kapalı teknik), robotik veya açık teknik ile gerçekleştirilebilmektedir.
Bu ameliyatlar sonrasında kalın bağırsağın tutulan bölümü çıkarıldıktan sonra genellikle kalan kalın bağırsak bölümleri çeşitli tekniklerle anastomoze edilir (birleştirilir). Bazı durumlarda kalan barsak uçları karın duvarına stoma (kolostomi) şeklinde genellikle geçici süre ile ağızlaştırılır. Operasyon sonrası yapılan takipler ve kemoterapi süreci sonrasında nüks tümör saptanmaz ise yeni bir stoma kapatılma ameliyatı ile ağızlaştırılan bağırsak uçları tekrar karın için alınır.
Rektum kanserinde ise tümörün evresine göre ameliyat öncesinde radyoterapi ve kemoterapi ile tümör yaygınlığı ve evresinin azaltılmaya çalışılması (neoadjuvan tedavi) gerekebilir. Tümör operasyon için uygun hale geldiğinde rektumun ilgili bölümünün rezeke edilmesiyle (çıkarılması) ameliyat gerçekleştirilir. Rektum kanseri ameliyatlarında da kalan bağırsak uçları anastomoze edilebilirken (birleştirilirken) bazı durumlarda geçici bazı durumlarda ise kalıcı olarak stoma şeklinde karın duvarına ağızlaştırılabilir. Bu stomanın kapatılması yine operasyon sonrası yapılacak takipler ile ikinci bir ameliyatla olmaktadır.
Cerrahi, kemoterapi ve radyoterapinin nasıl planlandığını kolon kanseri tedavisi yazımızda bulabilirsiniz.
Kolon ve Rektum Kanserinde Takip
Kolorektal kanser nedeniyle tedavi edilen hastalarda tekrar aynı hastalığa yakalanma riski mevcuttur. Buna lokal (bölgesel) ya da sistemik nüks adı verilir. Bu yüzden çoğu hastada 12 ay sonra kolonoskopi yapılır. Ameliyattan önce tüm kolona bakılmamışsa, ameliyattan sonra tüm kolon değerlendirilmiş olmalıdır. 1. sene kontrolünde her şey normalse, 3 sene sonra, sonra da 5 sene sonra kolonoskopi tekrarlanır. Çoğu nüks ilk iki yılda ortaya çıkmaktadır. Lokal ya da uzak nüks tespit edildiğinde tekrar ameliyat edilebilecek durumdaki hastalar daha yakından takip edilmelidir. CEA adı verilen tümöre spesifik bir belirteç olan kan testi 2 sene boyunca 3 ayda bir bakılır.
Kolon ve Rektum Kanseri Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Kolon ve rektum kanseri, kalın bağırsağın farklı bölgelerinde gelişen kolorektal kanser türleridir. Tümörün yeri, tedavi planını ve cerrahi yaklaşımı değiştirebilir. Kolorektal kanser taraması genellikle 50 yaşından sonra önerilir; aile öyküsü olan kişilerde daha erken değerlendirme gerekebilir. Düzenli tarama, poliplerin kanserleşmeden saptanmasına yardımcı olur. Bazı bağırsak polipleri zaman içinde kolon kanserine dönüşebilir. Bu nedenle kolonoskopi sırasında saptanan riskli poliplerin çıkarılması önemlidir. Dışkıda kan görülmesi hemoroid gibi iyi huylu nedenlerden kaynaklanabilir, ancak kolorektal kanser açısından da değerlendirilmelidir. Özellikle tekrarlayan kanama varsa doktor muayenesi geciktirilmemelidir. Rektum kanserinde tümörün evresine ve yerleşimine göre ameliyat öncesi kemoterapi veya radyoterapi gerekebilir. Bu yaklaşım, tümörü küçültmeye ve cerrahi başarıyı artırmaya yardımcı olabilir. Kolon kanseri ameliyatı uygun hastalarda laparoskopik, robotik veya açık cerrahi yöntemlerle yapılabilir. Yöntem seçimi tümörün yeri, yayılımı ve hastanın genel durumuna göre belirlenir. Kolon ve rektum kanseri tedavisi için genel cerrahi uzmanına başvurulabilir. Gerekli durumlarda gastroenteroloji, onkoloji ve radyoloji değerlendirmesiyle çok yönlü bir tedavi planı yapılır. Prof. Dr. Özgür Fırat İzmir’de genel cerrahi muayenesi yapmaktadır; randevu bilgileri İletişim sayfasındadır.Kolon ve rektum kanseri aynı hastalık mıdır?
Kolorektal kanser taraması ne zaman başlamalıdır?
Bağırsak polipleri kolon kanserine dönüşür mü?
Dışkıda kan görülmesi kolorektal kanser belirtisi olabilir mi?
Rektum kanserinde ameliyat öncesi tedavi gerekir mi?
Kolon kanseri ameliyatı kapalı yöntemle yapılabilir mi?
Kolon ve rektum kanseri tedavisi için hangi doktora gidilir?
Kaynaklar
- Colorectal Cancer – ABD Ulusal Kanser Enstitüsü (NCI)
- Screening Tests to Detect Colorectal Cancer and Polyps – NCI
- ESMO Clinical Practice Guidelines: Gastrointestinal Cancers – Avrupa Tıbbi Onkoloji Derneği (ESMO)
Bunlar da İlginizi Çekebilir
Kolon kanseri tedavisi; tümörün evresi, yerleşimi, yayılım durumu ve hastanın genel s…
Devamını OkuKolon kanseri, kalın bağırsağın kolon ve rektum bölgelerinde ortaya çıkan ve sindirim…
Devamını OkuKaraciğer kanseri, karaciğerdeki hücrelerden köken alan bir kanser türüdür. Karaciğer…
Devamını Oku