Karın Duvarı Fıtıkları
Karın içi organların (en çok ince bağırsak, bazen kalın bağırsak, idrar torbası gibi organlar) veya başka bir vücut parçasının karın duvarındaki zayıf bir noktanın yırtılması sonucu karın zarının içerisinde olmak kaydı ile kas yapılarının arasından geçerek ciltaltına doğru ilerlemesi ile fıtık oluşur. Karın duvarı fıtıklarının en sık görülenleri kasık fıtıkları, göbek fıtıkları ve ameliyat yerinden gelişen fıtıklardır. Fıtığın tek tedavisi ameliyattır.
Kasık fıtığı: Kasık fıtıklarında, yağ dokusu veya bağırsağın bir kısmı, iç uyluğun üst kısmındaki kasıklara girer. Bu en yaygın fıtık türüdür. Erkeklerdeki ve kadınlardaki anatomik farklılıklardan dolayı, erkekleri kadınlardan daha sık etkiler.
Göbek fıtığı: Batındaki yağ dokusunun (omentum) veya bağırsağın bir kısmının, göbek deliğinden geçerek cilt altı dokuya çıkmasıdır.
Ameliyat yeri fıtığı: En çok batın operasyonlarından sonra görülebilen ve bir yara yeri bölgesinden organ ve dokuların dışarıya ciltaltına çıkmasıdır.
Fıtığın Sebepleri
Kasık fıtıkları, doğumdan beri var olan veya yaşlanmayla belirginleşen kasık bölgesindeki zayıflamış kaslardan dolayı kaynaklanır. Tekrarlayan zorlanmalar, ağır kaldırma, obezite, hamilelik, sık öksürük veya kabızlık nedeniyle kaynaklanabilir. Yetişkinler, karın bölgesini zorlayarak, aşırı kilolu olmakla, uzun süreli ağır öksürük çekerek veya doğum yaptıktan sonra göbek fıtığına yakalanabilirler. Ameliyat yeri fıtığı, herhangi bir batın ameliyatından sonra görülebilir. Bu ameliyattan önce öngürülemez bir durumdur. Sebepleri arasında karın bölgesini zorlamak, aşırı kilolu olmak, uzun süreli öksürük ve kabızlık gösterilebilir. Hastanın özellikle ağır ameliyatlardan sonra yeterli beslenememesi, anemisi olması, diyabeti (şeker hastalığı) olması, sigara kullanımı gibi durumlar riski arttırır.
Fıtık Bulguları
Karın veya kasıktaki bir fıtık, geri itilebilen veya yatarken kaybolabilen gözle görülür bir yumru veya çıkıntı oluşturabilir. Gülmek, ağlamak, öksürmek, bağırsak hareketi sırasında zorlanmak veya fiziksel aktivite, yumrunun yeniden ortaya çıkmasına neden olabilir. Fıtıkların diğer bulgıları:
- Kasıkta veya skrotumda (testisleri içeren kese) şişlik veya şişkinlik.
- Çıkıntı bölgesinde artan ağrı.
- Zamanla şişkinlik boyutunda artış.
- Dolgunluk hissi veya bağırsak tıkanıklığı belirtileri.
Fıtık Tanısı
Fizik muayene ile fıtık oluşmuş bölgede genellikle şişkinlik görmek veya hissetmek mümkündür. Bir erkeğin kasık fıtıklarına yönelik tipik fiziksel muayenesinin bir parçası olarak, hastadan öksürmesi istenirken doktor testisler ve kasık çevresindeki alanı hisseder. Bazı durumlarda, ultrason, bilgisayarlı tomografi gibi radyolojik görüntülemeler tanıda kullanılır.
Fıtık Tedavisi
Fıtıklar kendiliğinden iyileşmez ve tamir etmenin tek yolu cerrahidir. Üç tip fıtık ameliyatından biri yapılabilir:
Fıtığın olduğu yerde vücuda bir kesi yapılan açık ameliyattır. Fıtıklaşan organ yerine yerleştirilir ve zayıflamış kas duvarı birbirine dikilir. Güncel fıtık cerrahisinde ekstra destek sağlamak için bölgeye bir çeşit mesh (yama) ile güçlendirme uygulanır. Açık ameliyatlar genel, bölgesel ya da lokal anestezi altında uygulanabilir.
Laparoskopik cerrahi aynı tip onarımları içerir. Halk arasında bilinen kapalı ameliyatın en yaygın uygulamalarındandır. Bu teknikte, cerrahi aletlerin yerleştirilmesine izin vermek için küçük kesiler yapılır.
Laparoskopik cerrahi gibi robotik fıtık onarımı da laparoskop kullanır ve küçük kesilerle yapılır. Yine kapalı ameliyat olarak bilinen tekniğin daha az yaygın olan biçimidir. Robotik cerrahi ile cerrah ameliyathanede bir konsola oturur ve konsoldan cerrahi aletleri kullanır. Her ameliyat türünün avantajları ve dezavantajları vardır. Hangi yaklaşımın uygun olduğuna, hastanın durumu değerlendirildikten sonra cerrah karar verir.
Fıtık Ameliyatı Olunmazsa Neler Olabilir?
Fıtıklar kendiliğinden kaybolmaz. Zamanla fıtık büyüyebilir ve daha ağrılı hale gelebilir veya komplikasyonlar geliştirebilir. Bu komplikasyonlar hasta için hayatı tehdit edici boyutlarda olabilir. O nedenle geliştiği takdirde acil cerrahi uygulanması zorunludur
Tedavi edilmemiş bir kasık, göbek veya ameliyat yeri fıtığı komplikasyonları şunları içerebilir:
Tıkanma (inkarserasyon): Bağırsağın bir kısmı kasık kanalında sıkışarak mide bulantısına, kusmaya, mide ağrısına ve kasıkta ağrılı bir yumruya neden olur. Bu gibi durumlarda, doku ölümünü önlemek için acil ameliyat (meydana geldikten sonraki saatler içinde) gereklidir.
Boğulma (Strangülasyon): Bağırsağın bir kısmı kan akışını kesecek şekilde sıkışmıştır ve geri dönüşümsüz bir şekilde doku ölümü gelişmiştir. Artık fıtık onarımı yanı sıra barsağın bir kısmının da çıkarılması zorunludur
Bu gibi komplikasyonlar gelişmemesi için eğer mümkünse planlı bir şekilde (elektif) fıtık ameliyatı en kısa zamanda yapılmalıdır.
Fıtıktan Nasıl Korunulur?
- Sağlıklı beslenerek ve egzersiz yaparak ideal vücut ağırlığını koruyun.
- Kabızlığı önlemek için yeterince meyve, sebze ve tam tahıl tüketin.
- Ağırlıkları veya ağır nesneleri kaldırırken doğru teknikleri kullanın. kapasitenizin ötesinde herhangi bir şey kaldırmaktan kaçının.
- İnatçı öksürük veya hapşırma ile hasta olduğunuzda bir doktora görünün.
- Alışkanlık fıtığı tetikleyen öksürüğe neden olabileceğinden sigaradan uzak durun.
Fıtık Ameliyatından Sonra İyileşme Nasıl Olur?
Kapalı yöntemle yapılan fıtık ameliyatlarından sonra hastalar çoğunlukla aynı gün ya da ertesi gün taburcu olur ve yürüyüş ilk günden itibaren önerilir. Masa başı işlere genellikle bir hafta içinde dönülebilir; ağır kaldırma ve zorlayıcı spor hekimin önerdiği süre boyunca ertelenir. Ayrıntılar için fıtık ameliyatı sonrası iyileşme süreci yazımıza göz atabilirsiniz.
Fıtık Ameliyatının Riskleri Nelerdir?
Fıtık ameliyatı sık yapılan bir ameliyattır; yine de yara enfeksiyonu, ameliyat bölgesinde sıvı birikmesi (seroma), kalıcı ağrı ve fıtığın tekrarlaması gibi riskler bulunur. Sigara kullanımı, fazla kilo ve kontrol altında olmayan şeker hastalığı bu riskleri artırır. Olası riskler ameliyat öncesinde hastayla ayrıntılı olarak konuşulur.
Karın Duvarı Fıtıkları Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Karın duvarı fıtığı kendiliğinden tamamen iyileşmez. Şikâyet bulunmasa bile fıtığın zamanla büyüyebileceği veya sıkışma riski oluşturabileceği için doktor kontrolüyle değerlendirilmesi önemlidir. Kasık fıtığı kasık bölgesinde, göbek fıtığı ise göbek deliği çevresinde gelişir. Her iki fıtık türünde de karın içi dokular zayıf alandan dışarı doğru çıkabilir. Karın duvarı fıtığı tedavisi için genel cerrahi alanında deneyimli bir doktordan değerlendirme alınabilir. Kasık fıtığı, göbek fıtığı ve ameliyat yeri fıtığında tedavi planı muayene sonrası belirlenir. Prof. Dr. Özgür Fırat İzmir’de genel cerrahi muayenesi yapmaktadır; randevu bilgileri İletişim sayfasındadır. Ameliyat yeri fıtığı; doku iyileşmesinin zayıf olması, aşırı kilo, öksürük, kabızlık veya karın içi basıncın artması nedeniyle tekrar oluşabilir. Fıtık bölgesinde ani ağrı, sertleşme, kızarıklık, bulantı veya kusma varsa acil değerlendirme gerekir. Bu durum fıtık sıkışması açısından önemli olabilir. Karın duvarı fıtığı ameliyatında zayıf bölgeyi güçlendirmek için uygun hastalarda yama kullanılabilir. Yama seçimi fıtığın yerine, boyutuna ve hastanın durumuna göre belirlenir. Kapalı fıtık ameliyatı, fıtığın tipi, büyüklüğü, daha önce geçirilmiş ameliyatlar ve hastanın genel sağlık durumuna göre planlanır. Laparoskopik veya robotik yöntem her hasta için ayrı değerlendirilir.Karın duvarı fıtığı kendiliğinden geçer mi?
Kasık fıtığı ile göbek fıtığı arasındaki fark nedir?
Karın duvarı fıtığı tedavisi için hangi doktora gidilir?
Ameliyat yeri fıtığı neden tekrar oluşabilir?
Fıtık ağrısı ne zaman ciddiye alınmalıdır?
Karın duvarı fıtığı ameliyatında yama kullanılır mı?
Kapalı fıtık ameliyatı kimler için uygundur?
Kaynaklar
- Guidelines for treatment of umbilical and epigastric hernias (EHS & AHS) – Br J Surg, 2020 (PubMed)
- Hernia – MedlinePlus, ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi
Bunlar da İlginizi Çekebilir
Kasık fıtığı birçok sebepten meydana gelebilir. Kasık fıtığının tedavisi mutlaka yapı…
Devamını OkuGöbek fıtığı ameliyatı, karın duvarında göbek deliği çevresinde oluşan zayıf bölgeden…
Devamını OkuKarın boşluğu ile akciğerleri ve kalbi içine alan göğüs boşluğunu ayıran diyafram adı…
Devamını Oku